9 . فيض كاشانى : اگر مولا عبدش را كشت كفّاره مىدهد و تعزير مىشود و بنابر مشهور ، بهاى آن صدقه مىشود ؛ زيرا روايت شده كه حضرت امير . . . ، و در سند آن ، ضعف است . « 1 » 10 . مجلسى دوم : حديث ضعيف است و بر چند حكم دلالت دارد : اوّل : وجوب صد تازيانه . اصحاب در اين مورد تعزير را ذكر كرده‌اند در حالى كه به روشنى بيان داشته‌اند كه تعزير به اندازهء حد نمىرسد ، ولى مستند ايشان در تعزير ظاهرا همين خبر است . يحيى بن سعيد گفته است : قاتل عمدى فرزند يا عبد ، از محل تولدشان تبعيد و مورد ضرب شديد واقع مىشود و اگر مولا بنده‌اش را آن قدر بزند تا بميرد ، صد تازيانه مىخورد . « 2 » دوم : يك سال زندان . من نديدم كسى از اصحاب آن را ذكر كرده باشد . سوم : وجوب تصدق به اندازهء بهاى عبد كه بيشتر فقيهان به آن يقين دارند ؛ ولى ابن جنيد و علّامه در برخى كتاب‌هايش و شهيد ثانى - رحمهم اللّه - در آن ترديد كرده‌اند كه بحث آن گذشت . « 3 » مرحوم مجلسى در مرآة العقول : اين خبر بر چند حكم دلالت دارد : اوّل : واجب شدن صد تازيانه ؛ در حالى كه اصحاب گفته‌اند : چنين شخصى تعزير مىشود و خود تصريح كرده‌اند : تعزير نبايد به اندازهء حد برسد ، ولى ظاهرا مستند ايشان در تعزير همين خبر است . . . . « 4 » 11 . آية اللّه خوئى : اگر مولا عبدش را به عمد بكشد ، اگر معروف به قتل نباشد صد تازيانهء محكم مىخورد و زندانى مىشود و بهاى عبد را از او مىگيرند و صدقه مىدهند يا به حساب بيت المال مسلمانان مىريزند . ولى اگر عادتش قتل است ، قصاص مىشود . . . . « 5 » 12 . آية اللّه طبسى : حرّ را به جهت قتل عبد ، نمىكشند و قصاص نمىكنند . . . ؛ بلكه ملزم به پرداخت بهاى يك عبد در روز قتل مىشود . . . و دليل آن روايت صحيح است كه

--> ( 1 ) . مفاتيح الشرائع ، ج 2 ، ص 135 . ( 2 ) . نك : جامع للشرائع ، ص 756 - در اصل به جاى « و إن ضرب » ؛ « و إن عذّب . . . ؛ و اگر شكنجه كند » دارد . ( 3 ) . ملاذ الاخيار ، ج 16 ، ص 497 . ( 4 ) . مرآة العقول ، ج 24 ، ص 69 . ( 5 ) . مبانى تكملة المنهاج ، ج 2 ، ص 40 ، مسألهء 45 .